Οι αναφορές για τον ρόλο των γυναικών κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη είναι λίγες αλλά χαρακτηριστικές του ιδιαίτερου ρόλου τους. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η αναφορά του Κριτοβουλίδη για μία ανώνυμη γυναίκα από το Θέρισο. Κατά τη διάρκεια της μάχης στις Αλιάκες τον Αύγουστο του 1821, μετέφερε σταφύλια και νερό στο σύζυγο και τον αδελφό της. Όταν μια σφαίρα έσπασε τη στάμνα της, η γυναίκα δεν τρόμαξε. Παρέδωσε τα σταφύλια και παράλληλα καταριόταν τους μουσουλμάνους για τη ζημιά που της έκαναν.

Οι περιγραφές για περιπτώσεις γυναικών που οι ίδιες πολεμούσαν, είναι σπάνιες. Μια από αυτές,  ήταν η αδελφή του Ιωάσαφ Ξωπατέρα, όπως και αυτή της αδελφής του Σταυρούλη Νιώτη, Αγάπης, που έδρασε ως αντάρτισσα κατά την περίοδο της Γραμβούσας (1825-1827). Ακόμα πιο σπάνιες, είναι οι αναφορές στη δράση των γυναικών από την πλευρά των μουσουλμάνων. Κανένα στοιχείο δεν εντοπίζεται σε σχέση με τη συμμετοχή τους -έστω και έμμεση- σε μάχες. Οι μόνες περιπτώσεις όπου συνεισφέρουν στα ζητήματα του πολέμου, είναι εκείνες όπου δραπετεύουν από τα χέρια των επαναστατών, μεταφέροντας στους δικούς τους στοιχεία για τα σχέδια και τις προθέσεις των αντιπάλων τους.