Σε μικρή απόσταση από τα Σφακιά και σε απόκρημνη θέση στη νότια έξοδο του φαραγγιού της Σαμαριάς, η Αγία Ρουμέλη αποτέλεσε φυσικό καταφύγιο για μεγάλο μέρος του τοπικού πληθυσμού, ειδικά κατά την καταστροφή των Σφακίων τον Αύγουστο του 1821 και τον Απρίλιο του 1824. Ακόμα πιο σημαντικός ήταν ο ρόλος της κατά την επανάσταση του 1866, όπου χρησιμοποιήθηκε για την αποβίβαση πολεμοφοδίων και ενόπλων ομάδων από τα ατμόπλοια που τροφοδοτούσαν τους επαναστάτες. Για τον λόγο αυτό οι Οθωμανοί επιχείρησαν επανειλημμένως και μέσα από διαδοχικές συγκρούσεις να καταλάβουν την περιοχή, χωρίς να καταφέρουν ποτέ να εδραιώσουν την παρουσία τους. Αντιθέτως, τον Δεκέμβριο του 1866 η Αγία Ρουμέλη ορίστηκε ως έδρα της Γενικής Συνέλευσης. Η περιοχή κατελήφθη μόλις τον Νοέμβριο του 1868, λίγο πριν το τέλος της επανάστασης.
